علت عدم علاقه به مراقبه چیست؟

پرسش:

درود برشما، ممنونم کتاب عالی بود فقط یک سوال از خدمتتون دارم من خیلی موارد رعایت میکنم ولی مراقبه رو دوست ندارم و اصلا براش وقت نمیزارم و هر وقت برنامه ریزی میکنم کلا فراموش میکنم.
علتش چی میتونه باشه یا چه کاری باید انجام بدم؟

ممنون میشم راهنمایی بفرمایید 🙏🌺

نرجس فولادوند

پاسخ:
درود بر شما و سپاس از اشتراک‌گذاری این دغدغه.

این که بسیاری از موارد را رعایت می‌کنید ولی با مراقبه مشکل دارید، بسیار طبیعی و برای بسیاری از افراد پیش می‌آید. جای نگرانی نیست. این مسئله معمولاً ریشه در چند عامل دارد که در ادامه به آن‌ها می‌پردازم و راهکارهای عملی ارائه می‌دهم.

علل احتمالی:

1. ترس از سکوت و تنها شدن با خود: یکی از رایج‌ترین دلایل، یک ترس ناخودآگاه است. در دنیای پرهیاهوی امروز، ما دائماً با محرک‌های بیرونی (موبایل، کار، شبکه‌های اجتماعی) خود را مشغول می‌کنیم تا مجبور نباشیم با افکار و احساسات درونی‌مان روبرو شویم. مراقبه شما را به آن فضای درونی می‌برد و اگر از آن فضا بترسید، ناخودآگاه از آن فرار می‌کنید.
2. انتظار نادرست و فشار برای “خالی کردن ذهن”: بسیاری از افراد فکر می‌کنند مراقبه یعنی نشستن و فکر نکردن. وقتی می‌بینند افکارشان مثل یک رودخانه جاری است، احساس شکست می‌کنند و فکر می‌کنند در آن خوب نیستند. درحالی که هدف مراقبه، خالی کردن ذهن نیست، بلکه مشاهده افکار بدون قضاوت است.
3. کمال‌گرایی: از آنجایی که شما فردی باانضباط هستید و “خیلی موارد را رعایت می‌کنید”، ممکن است انتظار داشته باشید از همان ابتدا مراقبه را “عالی” انجام دهید. وقتی این اتفاق نمی‌افتد، دچار دلسردی می‌شوید و به کلی آن را کنار می‌گذارید.
4. بی‌صبری و انتظار نتایج فوری: ما عادت کرده‌ایم که برای هر کاری نتیجه فوری ببینیم. مراقبه مانند کاشتن یک بذر است و فواید آن به تدریج و در بلندمدت ظاهر می‌شود. اگر پس از چند جلسه تغییر محسوسی احساس نکنید، مغز شما ممکن است آن را یک فعالیت “بی‌فایده” قلمداد کند.
5. نامناسب بودن روش: شاید روشی که امتحان کرده‌اید با روحیات شما سازگار نیست. مراقبه فقط نشستن با چشم‌های بسته نیست. انواع مختلفی دارد.
6. فراموشی عمدی (مقاومت ناخودآگاه): وقتی مغز شما به دلایلی که گفته شد، تمایلی به انجام کاری ندارد، به راحتی آن را “فراموش” می‌کند. این یک مکانیسم دفاعی است تا شما را از یک ناراحتی احتمالی دور کند.

راهکارهای عملی:

1. کاملاً انتظاراتتان را تغییر دهید:
· به خودتان بگویید: “هدف من این است که فقط ۵ دقیقه بنشینم. مهم نیست چه قدر افکار به ذهنم می‌آید. فقط می‌نشینم.”
· موفقیت را در “نشستن” بدانید، نه در “نتیجه گرفتن”. حتی اگر تمام ۵ دقیقه درگیر افکار بودید، شما موفق شده‌اید که برای خودتان وقت بگذارید.
2. مراقبه را به فعالیتی جذاب و کم‌زحمت تبدیل کنید:
· کوتاه کردن زمان: به جای ۲۰-۳۰ دقیقه، با ۲ تا ۵ دقیقه در روز شروع کنید. حتی از ۱ دقیقه هم می‌توانید آغاز کنید. هدف این است که مغز شما آن را یک کار طاقت‌فرسا نداند.
· استفاده از اپلیکیشن: از اپلیکیشن‌هایی مثل Headspace یا Calm استفاده کنید که مدیتیشن‌های راهنمایی‌شده کوتاه دارند. شنیدن یک صدای راهنما می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد.
· مراقبه در حین کارهای روزانه: مراقبه فقط به معنای نشستن نیست. شما می‌توانید “مراقبه در حال حرکت” انجام دهید:
· وقتی پیاده روی می‌کنید، فقط روی احساس پاهایتان روی زمین تمرکز کنید.
· وقتی ظرف می‌شویید، فقط روی دمای آب و تماس ظروف با دست‌هایتان تمرکز کنید.
· وقتی چای می‌نوشید، فقط روی گرمای فنجان و طعم چای تمرکز کنید.
این کارها همان اثر مراقبه رسمی را دارند.
3. آن را به یک عادت روزانه کوچک و ثابت گره بزنید (Habit Stacking):
· مراقبه کوتاه خود را بلافاصله بعد از یک کار ثابت دیگر انجام دهید. مثلاً:
· بعد از مسواک زدن دندان‌های صبح
· بعد از بستن کمربند ایمنی در ماشین
· قبل از خوردن ناهار
· با این کار، نیاز به “یادآوری” و “برنامه‌ریزی” جداگانه از بین می‌رود.
4. روش‌های جایگزین را امتحان کنید:
· مراقبه با تکنیک “بازگشت به حال”: چند بار در روز، هر کجا که هستید، فقط سه نفس عمیق و آهسته بکشید و به هیچ چیز دیگری فکر نکنید.
· نوشتن ذهنی (Journaling): اگر نشستن برایتان سخت است، ۵ دقیقه بنشینید و هر فکری که به ذهنتان می‌رسد را روی کاغذ بریزید. این کار نیز نوعی پاکسازی ذهن است.
· اسکن بدن (Body Scan): به پشت دراز بکشید و از نوک انگشتان پا تا فرق سر، توجه خود را به هر قسمت از بدن ببرید و بدون قضاوت، فقط احساسات آن قسمت (گرما، سنگینی، سوزش و…) را مشاهده کنید.

5. با خودتان مهربان باشید (مهم‌ترین نکته):
· هر وقت برنامه ریختید و فراموش کردید، یا وقتی نشستید و احساس شکست کردید، به خودتان نگویید “من نمی‌توانم”. فقط با یک لبخند به خود بگویید: “اشکالی ندارد. دفعه بعدی دوباره امتحان می‌کنم.”
· این سفر، یک مسابقه نیست. یک کشف شخصی است.

جمع‌بندی نهایی:

به نظر می‌رسد مقاومت ذهن شما در برابر مراقبه، نه به خاطر تنبلی، که احتمالاً به دلیل ترس از مواجهه با درون یا انتظارات غیرواقعی است. با کاهش شدید زمان (حتی ۲ دقیقه)، حذف فشار برای موفقیت و گره زدن آن به یک عادت موجود، می‌توانید این مانع را بردارید. هدف لذت بردن از آن چند دقیقه سکوت است، نه قهرمان مراقبه شدن.

امیدوارم این راهکارها برای شما مفید باشد. موفق و پیروز باشید.

همچنین کتاب مراقبه، مدیتیشن و ذن به زبان ساده نوشته ی استاد محمدرضا یحیایی منبع خوبی برای درک ماهیت مراقبه هست.

ادامه پرسش:

درود و رحمت خداوند بر شما 🌺

«از شما بابت پاسخی که با دقت و لطف ارائه دادید صمیمانه سپاسگزارم؛ ممنونم از وقتی که گذاشتید.»🙏🌺

ادامه پاسخ:

خواهش میکنم.
موفق و پیروز و سربلند باشید.
دست حق نگهدارتان.
🌹🌹🙏🙏

تاریخ قرارگیری در سایت: 29 آبان 1404